💩 اسهال (Diarrhea)
کد: 00013📖 تعریف:
عبور بیش از حد مایعات و الکترولیتها از روده همراه با دفع سه بار یا بیشتر مدفوع شل و آبدار در شبانهروز.
🔗 عوامل مرتبط:
- عفونت باکتریایی، ویروسی یا انگلی گوارشی
- مصرف ملینها یا آنتیاسیدهای حاوی منیزیم
- بیماریهای التهابی روده (IBD شامل کرون و کولیت اولسراتیو)
- عدم تحمل غذایی (مانند عدم تحمل لاکتوز)
- استرس شدید و اضطراب (اسهال عصبی)
- عوارض جانبی رادیوتراپی شکمی یا درمانهای آنتیبیوتیکی
📋 ویژگیهای تعریفشده (نشانیها):
- دفع ۳ بار یا بیشتر مدفوع شل یا آبدار در ۲۴ ساعت
- کرامپهای شکمی و دلدرد
- صدای روده هایپراکتیو (بیش از حد فعال)
- خشکی مخاط دهان و کاهش تورگور پوستی
- کاهش وزن سریع و ناگهانی
- وجود مخاط یا خون در مدفوع
🩺 مداخلات پرستاری:
- ثبت دقیق دفعات، حجم، رنگ و قوام مدفوع (جدول دفع)
- ارزیابی علائم کمآبی (دهیدراتاسیون) و تعادل الکترولیتها
- پایش آزمایشگاهی سطح پتاسیم، سدیم و BUN/کراتینین
- تنظیم رژیم غذایی کمفیبر، کمچرب و بدون لاکتوز (رژیم BRAT در صورت نیاز)
- جبران مایعات و الکترولیتها به صورت خوراکی (ORS) یا وریدی طبق دستور
- مراقبت از پوست ناحیه پرینه و استفاده از کرمهای محافظ برای پیشگیری از زخم
📝 نمونه گزاره تشخیصی ناندا (الگوی PES):
اسهال در ارتباط با التهاب مخاط دستگاه گوارش ناشی از گاستروآنتریت عفونی مشخص میشود با دفع ۴ بار مدفوع آبکی در ۱۲ ساعت گذشته، کرامپهای شکمی و صداهای رودهای هایپراکتیو در سمع شکم.
💡 آموزش به بیمار و خانواده:
- آموزش نحوه مصرف محلولهای جبران کمآبی (ORS) و نوشیدن مایعات کافی
- پرهیز از مصرف غذاهای چرب، تند، لبنیات و کافئین تا بهبود کامل
- رعایت دقیق بهداشت دستها پس از هر بار دفع برای جلوگیری از انتقال عفونت
- هشدار درباره علائم خطر (تب شدید، وجود خون در مدفوع، گیجی و ادامه اسهال بیش از ۴۸ ساعت)
- عدم مصرف خودسرانه داروهای ضداسهال بدون تجویز پزشک
