انتشار محتوا:
۱۹ شهریور ۱۴۰۵ ساعت ۰۸:۱۶:۰۵ قبل از ظهر
👨👩👧👦 دامنه ۷: نقش و روابط
Role Relationships — Domain 7 — NANDA-I 2024–2026
🧑🤝🧑
کشش نقش مراقبتکننده
00061
Caregiver Role Strain
📘 تعریف
الگوی اضافهبار جسمی، عاطفی، اجتماعی و مالی مراقب خانوادگی در ارائهی مراقبت به فرد وابسته که به دشواری در ایفای نقش مراقبتکننده میانجامد.
🔗 عوامل مرتبط / عوامل خطر
بار و شدت بالای مراقبت، فقدان حمایت اجتماعی و جایگزین، محدودیت مالی، خستگی مزمن، انتظارات غیرواقعبینانه از نقش، اختلاف سنی و همبودی بیماری مراقب.
🔍 ویژگیهای تعریفشده (AEB)
خستگی و فرسودگی مزمن، اضطراب و افسردگی مرتبط با نقش، مشکل در انجام مراقبتهای لازم، تحریکپذیری نسبت به فرد وابسته، بیقراری، تعارض در نقشها، اجتناب از زندگی اجتماعی.
🛠️ مداخلات پرستاری
ارزیابی جامع بار مراقبتی با ابزارهای استاندارد (بورڈن Burden) و تعیین اولویتهای مراقبتی.
ارجاع به خدمات جانشین مراقبت (Respite Care) و حمایتهای اجتماعی/مالی.
آموزش مهارتهای مراقبتی و ایمن به مراقب و تکرار بازخورد.
مشاورهی روانشناختی و گروههای حمایت از مراقبان برای کاهش انزوا.
آموزش الگوی مراقبت از خود و پایش علائم فرسودگی مراقب.
👨🏫 آموزش به بیمار و خانواده
مراقبت از خودتان را جزء لازم مراقبت از بیمار بدانید؛ خواب و تغذیهی کافی داشته باشید.
درخواست کمک از خانواده، دوستان یا منابع حمایتی را نشانهی ضعف ندانید.
نشانههای فرسودگی (بیخوابی، خشم، گریه) را زودتر با پزشک در میان بگذارید.
⚠️
خطر کشش نقش مراقبتکننده
00062
Risk for Caregiver Role Strain
📘 تعریف
در معرض خطر بودن بروز الگوی اضافهبار در مراقب خانوادگی که میتواند دشواری در ایفای نقش مراقبتکننده را در پی داشته باشد.
🔗 عوامل مرتبط / عوامل خطر
فرد وابستهی نیازمند مراقبت سنگین، فقدان تجربه یا آمادگی مراقب، حمایت اجتماعی ناکافی، محدودیت مالی، بیماری یا سالمندی مراقب، رابطهی پیشین متشنج.
🔍 ویژگیهای تعریفشده (AEB)
— (تشخیص «خطر»: عوامل خطر جایگزین ویژگیهای تعریفشده هستند.)
🛠️ مداخلات پرستاری
شناسایی مراقبان در معرض خطر با غربالگری عوامل خطر در اولین برخورد.
برنامهریزی پیشگیرانهی تقسیم وظایف و جایگزینی موقت مراقبت.
آموزش پیشدستانه مهارتهای مراقبت، ایمنی و مدیریت استرس.
ارتباطگیری با منابع حمایت اجتماعی، مالی و خدمات پرستاری در منزل.
پیگیری دورهای وضعیت جسمی و روانی مراقب.
👨🏫 آموزش به بیمار و خانواده
قبل از فشار زیاد، برنامهی کمک گرفتن (شیفتبندی مراقبت) طراحی کنید.
فهرست منابع حمایتی محلی (خدمات منزل، وام بیماری، همیاران بیمار) را آماده داشته باشید.
روزانه چند دقیقه فرصت استراحت و فعالیت مورد علاقه برای خود حفظ کنید.
👶
اختلال در والدگری
00056
Impaired Parenting
📘 تعریف
ناتوانی در پاسخگویی سازگار و مناسب به رفتارها، محرکها و نیازهای رشدی کودک که به نقص در مراقبت و تعامل والدین–کودک میانجامد.
🔗 عوامل مرتبط / عوامل خطر
افسردگی یا اختلال روانی والد، سوء مصرف مواد، خشونت خانگی، کمبود دانش یا مهارت والدگری، بارداری پرخطر یا زایمان سخت، کودک با نیازهای ویژه، حمایت اجتماعی ناکافی.
🔍 ویژگیهای تعریفشده (AEB)
پاسخگویی ناسازگار به نیازهای کودک، مراقبت ضعیف از کودک، شکایت دربارهی ناتوانی در مراقبت، کاهش تعامل والد–کودک، بیان نارضایتی از نقش والدگری.
🛠️ مداخلات پرستاری
ارزیابی شناخت، نگرش و رفتارهای والدگری و پایش نشانههای سوء رفتار/بیتوجهی.
الگوبرداری از تعامل والد–کودک و تقویت مراقبت حسی-عاطفی (لمس، چهرهبهچهره).
آموزش مهارتهای تغذیه، ایمنی، نظم خواب و اصلاح رفتار مناسب سن.
مشاوره برای افسردگی پس از زایمان/اختلالات روانی و ارجاع بینرشتهای.
تقویت اعتماد به نفس والدگری با بازخورد مثبت و ملاقاتهای پیگیری.
👨🏫 آموزش به بیمار و خانواده
نیازهای کودک را بهموقع پاسخ دهید؛ ارتباط عاطفی گرم و مستمر بسازید.
روشهای امن و غیرخشونتآمیز انضباط (حدگذاری، تایید رفتار مثبت) را یاد بگیرید.
اگر احساس ناتوانی یا افسردگی دارید حتماً کمک تخصصی بگیرید.
🛡️
خطر اختلال در والدگری
00057
Risk for Impaired Parenting
📘 تعریف
در معرض خطر بودن ناتوانی در پاسخگویی سازگار به رفتارها، محرکها و نیازهای رشدی کودک.
🔗 عوامل مرتبط / عوامل خطر
والد زیر سن ۱۸ سال، فقدان تجربه یا الگوی والدگری مناسب، فقدان حمایت شریک زندگی، کودک ناراحت/مولتیپل، جدایی والد–کودک پس از تولد، افسردگی یا استرس بالا، خشونت خانوادگی پیشین.
🔍 ویژگیهای تعریفشده (AEB)
— (تشخیص «خطر»: عوامل خطر جایگزین ویژگیهای تعریفشده هستند.)
🛠️ مداخلات پرستاری
غربالگری عوامل خطر والدگری در دورهی بارداری و پس از زایمان.
روزی حداقل چند دقیقه بازی و گفتوگوی اختصاصی با کودک داشته باشید.
در کلاسها و منابع والدگری معتبر شرکت کنید.
👨👩👧
وقفه در فرآیندهای خانوادگی
00060
Interrupted Family Processes
📘 تعریف
وقفه در الگوی معمول فرآیندهای خانوادگی بهدلیل بحران یا تغییر (مانند بیماری، بستری یا جدایی عضو خانواده) که موجب ناکامی در برآوردن نیازهای اعضا میشود.
🔗 عوامل مرتبط / عوامل خطر
بیماری حاد یا مزمن عضو خانواده، بستری در مراقبت ویژه، تغییر موقعیت (طلاق، مهاجرت، مرگ)، بحرانهای اقتصادی و شغلی.
🔍 ویژگیهای تعریفشده (AEB)
تغییر در الگوی ارتباط و مشارکت خانواده، تغییر در ابراز عاطفه و حل تعارض، اختلال در تصمیمگیری و تقسیم نقشها، اضطراب و ناتوانی خانواده در مواجهه با بحران.
🛠️ مداخلات پرستاری
ارزیابی ساختار، نقشها و الگوی ارتباطی خانواده قبل و بعد از بحران.
ایجاد ارتباط منظم و شفاف با اعضای خانواده دربارهی وضعیت بیمار.
مشاورهی خانواده برای تنظیم مجدد نقشها و حل تعارض.
ایجاد فرصت حضور و مشارکت خانواده در مراقبت (مراقبت خانوادهمحور).
ارتباط با منابع حمایتی اقتصادی و اجتماعی برای کاهش فشار.
👨🏫 آموزش به بیمار و خانواده
دربارهی احساسات و تغییر نقشها با هم صادقانه گفتوگو کنید.
جلسههای خانوادگی منظم برای تصمیمگیری مشترک برگزار کنید.
خدمات مشاوره و حمایت اجتماعی را بدون تعارف به کار بگیرید.
💞
آمادگی برای ارتقای فرآیندهای خانوادگی
00159
Readiness for Enhanced Family Processes
📘 تعریف
الگوی پایدار کارکرد خانواده که برای پشتیبانی از بهزیستی اعضا کافی است و در جهت سطح بالاتری از کارکرد و همبستگی خانواده نشان میدهد.
🔗 عوامل مرتبط / عوامل خطر
تمایل اعضای خانواده به بهبود ارتباط و حمایت متقابل، آگاهی از الگوهای سالم ارتباطی، منابع کافی خانواده.
🔍 ویژگیهای تعریفشده (AEB)
ابراز تمایل به بهبود ارتباط خانوادگی، الگوی ارتباط صمیمانه و مؤثر، حمایت متقابل اعضا، تعامل سازنده در تصمیمگیری و حل تعارض.
🛠️ مداخلات پرستاری
کشف و تقویت نقاط قوت خانواده (مصاحبهی خانوادگی، نقشهی خانواده).
آموزش مهارتهای ارتباطی سالم (گوش دادن فعال، گفتوگوی بدون سرزنش).
برنامهریزی فعالیتهای مشترک و آیینهای خانوادگی (گفتوگوی هفتگی).
آموزش راهبردهای حل تعارض و تصمیمگیری مشارکتی.
تشویق اعضا به تعیین اهداف مشترک خانوادگی و پایش پیشرفت.
👨🏫 آموزش به بیمار و خانواده
زمان باکیفیت مشترک (شام، بازی، گفتوگو) را هر روز در برنامه بگنجانید.
به جای انتقاد، نیازها را با «من جمله» بیان کنید.
برای تصمیمهای مهم، نظرسنجی همهی اعضا را جدی بگیرید.
🌀
اختلال در فرآیندهای خانوادگی ناکارآمد
00063
Dysfunctional Family Processes
📘 تعریف
الگوی کارکرد روانی-اجتماعی، خودگردان و پیوندی خانواده که به پیامدهای ناکارآمد برای اعضا میانجامد (الگوی کلاسیک خانوادهی معتادانه: نقشهای انکار، پنهانکاری و فرزندان والدشده).
🔗 عوامل مرتبط / عوامل خطر
سوء مصرف مواد یا رفتارهای اعتیاری عضو خانواده، اختلال روانی تشخیصدادهنشده، خشونت خانگی، روابط تاریخی متشنج، فقدان مهارتهای ارتباطی.
🔍 ویژگیهای تعریفشده (AEB)
سیستم ارتباطی ناکارآمد و دروغگویی، انکار مشکل، نقشهای انعطافناپذیر و والدشدهی کودکان، تغییرات شخصیتی عضو معتاد، مشکل پولی و قانونی، احساس شرم و انزوای خانواده.
🛠️ مداخلات پرستاری
ارزیابی بدون قضاوت الگوی کارکرد خانواده و شناسایی اعضای در معرض خطر.
برقراری ارتباط ایمن و محرمانه با هر عضو، بهویژه کودکان.
ارجاع عضو مبتلا به درمان اعتیاد/اختلال روانی و خانواده به مشاوره.
آموزش دربارهی طبیعت بیماریگونهی اعتیاد و کد-وابستگی.
هماهنگی با مددکار اجتماعی برای حمایت اقتصادی، حقوقی و مدرسهای کودکان.
👨🏫 آموزش به بیمار و خانواده
مشکل را انکار نکنید؛ پذیرش مسئله نخستین گام درمان است.
کودکان خانواده نیاز به حمایت و گفتوگوی سالم دارند؛ مراقب نقش والدشدهشان باشید.
درمان و مشاورهی تخصصی خانواده را پیگیری کنید؛ شما تنها نیستید.
🎭
عملکرد نقش ناکارآمد
00055
Ineffective Role Performance
📘 تعریف
الگوهای رفتار و ابراز خویشتن که با مقتضیات و انتظارات نقشهای اجتماعی همخوان نیست و در ایفای نقش ناکامی ایجاد میکند.
🔗 عوامل مرتبط / عوامل خطر
تنش روانی-اجتماعی، بیماری جسمی یا ذهنی، فقدان دانش یا مهارت نقش، انتظارات متعارض چند نقش، تغییرات در موقعیت شغلی یا خانوادگی، تبعیض و موانع اجتماعی.
🔍 ویژگیهای تعریفشده (AEB)
اضطراب یا افسردگی مرتبط با نقش، عدم برآوردن انتظارات نقش، تغییر خوداظهاری در نقش، تعارض یا سردرگمی نقش، ناتوانی در انجام نقشهای عادی، بازخورد منفی جامعه.
🛠️ مداخلات پرستاری
ارزیابی نقشهای بیمار، انتظارات او و دیگران و میزان تعارض نقشها.
اولویتبندی نقشها و بازچینش واقعبینانهی انتظارات.
آموزش مهارتهای ادارهی نقش (مدیریت زمان، حذف فعالیتهای غیرضروری).
تقویت خود-esteem و مشارکت تدریجی در نقشهای سادهتر.
درگیر کردن خانواده و شاغلان در حمایت از ایفای نقش و پیگیری پیشرفت.
👨🏫 آموزش به بیمار و خانواده
فهرست نقشهای خود بنویسید و مهمترینها را اولویتبندی کنید.
برای هر نقش هدفهای کوچک و قابل انجام تعیین کنید.
ناتوانی موقت در یک نقش را با دیگران گفتوگو کنید تا انتظارات تعدیل شود.
🤝
اختلال در تعامل اجتماعی
00052
Impaired Social Interaction
📘 تعریف
مقدار یا الگوی ناکافی یا بیش از حد تعامل اجتماعی با افراد، خانواده و گروهها که با استاندارد سنی، جنسیتی و فرهنگی همخوان نیست.
🔗 عوامل مرتبط / عوامل خطر
اختلال در خودپنداره، اضطراب اجتماعی، بیاعتمادی، فقدان مهارتهای ارتباطی، محدودیت محیطی، اختلالات شناختی یا روانی، فقدان انگیزه.
🔍 ویژگیهای تعریفشده (AEB)
ناراحتی در موقعیتهای اجتماعی، استفادهی ناکارآمد از مهارتهای ارتباطی، عدم تعامل با همسالان، رفتارهای اجتماعی نامناسب، اجتناب از حضور در جمع.
🛠️ مداخلات پرستاری
ارزیابی سطح تعامل فعلی، مهارتهای ارتباطی و موانع شخصی/محیطی.
تشویق تدریجی به تعامل از موقعیتهای کمفشار (خانواده → گروه کوچک).
آموزش و تمرین مهارتهای اجتماعی (تماس چشمی، شروع گفتوگو، گوش دادن).
بازخورد سازنده پس از هر تمرین و تقویت مثبت موفقیتها.
ارتباط با گروههای حمایت و فعالیتهای اجتماعی متناسب علایق بیمار.
👨🏫 آموزش به بیمار و خانواده
از موقعیتهای اجتماعی کوچک و امن شروع کنید و بهتدریج گسترش دهید.
پرسیدن سؤال و گوش دادن، سادهترین راه شروع گفتوگو با دیگران است.
از قضاوت خودتان نترسید؛ مهارت اجتماعی با تمرین بهتر میشود.
💔
ارتباط ناکارآمد بین فردی
00223
Ineffective Relationship
📘 تعریف
الگوی ارتباط و تعامل بینفردی که برای برآوردن نیازهای متقابل اعضا و حفظ رابطهی سالم کافی نیست.